Wereldveranderende toespraken

2011 is het jaar van de toespraken! De ene na de andere fantastische speech vloog ons om de oren en raakte ons tot in het diepst van onze ziel. Echt waar! Over vijftig jaar zal men terugkijken in Nederland op 2011 als het jaar waarin de retoriek hoogtij vierde.

Oscaruitreikingsniveau

Neem de speech van Linda de Mol toen ze een zilveren Televizierster in ontvangst nam. Deze werd direct gebombardeerd als dé toespraak van de avond, ook al was zij pas als tweede aan de beurt. In het programma Vandaag de Dag wist Bert van de Veer de kwaliteiten van haar toespraak treffend te verwoorden: Linda’s speech had Oscaruitreikingsniveau!
Ho! Wacht even! Oscaruitreikingsniveau? Wat was er zo bijzonder aan Linda’s speech? De Oscarspeech die mij het meest voor ogen staat is de zeer politiek-kritische toespraak van Michael Moore: “Shame on you, president Bush! Shame on you!” Nou, dát zorgde voor vuurwerk!
Enigszins bitchy, maar zeker niet onterecht, merkt Eva Jinek dan ook op: “Ze heeft haar kapper en haar visagist bedankt.” Een heel terechte relativering, dunkt mij. Een vriendelijke speech, dat wel. Maar Oscaruitreikingsniveau? Zeker niet!

Niets ten nadele overigens van Linda de Mols kapper en visagist. Linda ziet er al 25 jaar onveranderd uit. Je zou dus kunnen zeggen dat zowel kapper als visagist hun vak fantastisch uitvoeren. Boze tongen zouden echter kunnen beweren, dat ze hun inspiratie halverwege de jaren tachtig hebben vermoord.

Fucking goede speech

Maar 2011 is nóg zo’n wereldveranderende, oogopenende en tot tranen bedwingende speech rijk. Wie herinnert hem zich niet? Toespraak aller toespraken! Dagenlang onderwerp van gesprek – voorpaginanieuws. Alom geprezen!

Mies Bouwman refereerde er nog naar op het Televiziergala: “zo’n speech, daar kan niemand tegenop!” Ik heb het natuurlijk over de toespraak van Nasrdin Dchar toen hij een Gouden Kalf toegestopt kreeg: “Ik ben een Marokkaan en ik heb een fucking Gouden Kalf!” Allahu achbar! Staande ovatie. Tranen! Verder worden paps en mams bedankt en een wazig verhaal over dromen najagen of wat dan ook – verre van origineel.

Een goede speech – ja, voor een kind van zes!

Menselijke goedheid

Waar komt deze verheerlijking van nietszeggendheid toch vandaan? Moet ik constateren dat de maatschappij zo hard en onpersoonlijk is, dat zelfs het minste greintje gespeelde nederigheid en het slapste dankwoord ons op de grond doet kronkelen in verwondering bij het zien van zoveel menselijke goedheid? Misschien worden we omringt door politici die standvastig en arrogant het ene besluit na het andere door onze strot schuiven, zonder enig medeleven en we daarom spontaan in huilen uitbarsten bij de kleinste blijk van medemenselijkheid?

Als het zo werkt, stel ik me graag ten dienste van de maatschappij en zou ik het einde van deze column willen gebruiken om een kort dankwoord uit te spreken:

Dank jullie wel, pa en ma. Zonder jullie was ik niet geboren. Dank jullie wel, klasgenoten voor alles wat we samen op school hebben bereikt. En dank jullie wel, lieve leraren, voor die voortdurende ontwikkeling van mijn talenten! Dank u, dank, u dank u!

Kom maar op! Ik wacht! Waar blijft mijn staande ovatie? Waar blijft mijn Pulitzerprijs?